Wiedza o zawale serca


Co powinieneś wiedzieć o zawale serca?

Serce - centralny punkt układu krążenia - pracuje przez całe życie człowieka.

Działając jak pompa ssąco-tłocząca przetacza krew do naczyń oraz transportuje tlen i substancje odżywcze do najodleglejszych części organizmu. U dorosłego człowieka serce uderza około 70 razy na minutę i pompuje około 70 ml krwi podczas każdego skurczu, czyli około 5 litrów na minutę i 7000 litrów na dobę. Aby mogło wykonać tę ogromną pracę niezbędne jest dostarczenie mu odpowiedniej ilości energii.Tlen i energię doprowadzają do mięśnia sercowego naczynia krwionośne, oplatając je w kształcie wieńca (dlatego nazywane są naczyniami wieńcowymi). Mięsień sercowy odżywiany jest przez krew płynącą lewą i prawą tętnicą wieńcową oraz ich licznymi odgałęzieniami.
Prawa tętnica wieńcowa unaczynia przedsionki, prawą komorę i dolną ścianę lewej komory.
Lewa zaś (składająca się z pnia, tętnicy przedniej zstępującej i okalającej) lewą komorę i przedsionki.
Tętnice wieńcowe są stosunkowo niewielkie (ich średnica wynosi 2-3 mm) i dzielą się na coraz mniejsze naczynia, podobnie do pnia i gałęzi drzew.

Choroba niedokrwienna serca wynika z dostarczania niedostatecznej ilości tlenu i substratów energetycznych w stosunku do aktualnego zapotrzebowania mięśnia sercowego.
Najcięższą jej postacią jest zawał czyli martwica części mięśnia sercowego. Najczęstsze, jego przyczyną jest gwałtowne zamknięcie tętnicy wieńcowej w wyniku zaawansowanego procesu miażdżycowego lub zakrzepu krwi. Martwica może nastąpić także w sporadycznie występującym skurczu tętnic wieńcowych lub silnym, nagłym stresie.

Osoba, u której wystąpił zawał serca odczuwa dyskomfort w klatce piersiowej oraz ból umiejscowiony najczęściej za mostkiem, promieniujący do barków, ramion (częściej lewego), szyi, żuchwy. Ból zawałowy może promieniować także do żeber, pleców (między łopatkami) oraz brzucha (sugeruje niestrawność). Cechuje go najczęściej duże nasilenie i długi czas trwania. Jeśli ból typowy dla. niedokrwienia nie ustępuje po 15-20 minutach od podania leków rozszerzających naczynia wieńcowe (np. nitrogliceryny), należy niezwłocznie wezwać pomoc medyczną. Zawałowi serca towarzyszy często też niepokój, uczucie lęku, ogromne osłabienie, obfite poty, duszność, kołatanie serca, zasłabnięcia, niekiedy utrata przytomności. Zdarzają się też przypadki bez bólowego zawału mięśnia sercowego (zwanego niemym), występującego najczęściej u chorych z cukrzycą lub u osób w wieku podeszłym. Objawy mogą być wtedy nietypowe i manifestować się np. dusznością lub silnym osłabieniem.
Zawał jest nie tylko zagrożeniem biologicznym, ale także psychologicznym i społecznym.

Pamiętaj!

Czynniki ryzyka dzielimy na:

1. Takie na które masz wpływ i możesz z nimi walczyć:
- palenie papierosów
- wysoki poziom cholesterolu
- cukrzyca
- nadwaga i otyłość
- mała aktywność fizyczna
- stres
- nadciśnienie tętnicze

2. Niezależne od Twojej woli:
- wiek
- płeć
- obciążenia genetyczne
- niski status społeczno-ekonomiczny

Pamiętaj!

Najodpowiedniejszym miejscem do leczenia zawału serca jest szpital z oddziałem kardiologicznym, do którego powinno się trafić jak najszybciej. Natychmiastowa specjalistyczna pomoc pozwoli na zmniejszenie obszaru martwicy w sercu, które dzięki temu będzie wydajniej pracowało.
Najlepsze efekty terapeutyczne osiąga się w ciągu tzw. „złotej godziny" (1-2 godziny) od wystąpienia bólu.

Nie bój się szpitala!

Szpital jest miejscem, w którym pacjenci z zawałem serca są kompleksowo leczeni czyli:
- przyjmują leki
- przechodzą bezpieczny program rehabilitacji
- korzystają z porad psychologa
- uczą się jak unikać czynników ryzyko choroby wieńcowej i żyć prozdrowotnie.

Musisz wiedzieć!

Aby trafnie postawić rozpoznanie i być nowocześnie leczonym musisz przejść w szpitalu dokładną diagnostykę w oparciu między innymi o:
- wywiad (szczegółowo rozmowa z lekarzem na temat Twoich dolegliwości)
- elektrokardiogram (EKG)
- badanie poziomu enzymów świadczących o obecności i wielkości martwicy mięśnia sercowego (troponina, CKMB)
- echokardiografię.

Po rozpoznaniu zawału serca najpilniejszą sprawą jest przywrócenie przepływu krwi w zamkniętej tętnicy wieńcowej. Efekt taki można uzyskać poprzez:
- podanie leków rozrzedzających krew (leczenie trombolityczne)
- udrożnienie zamkniętego naczynia (wykonywane w oddziale kardiologicznym dysponującym odpowiednią aparaturą).

W celu udrożnienia naczyń wykonuje się koronorografię, czyli badanie tętnic wieńcowych z kontrastem. Uwidocznia ono naczynia wieńcowe oraz pozwolą zlokalizować miejsce, w którym doszło do ich zamknięcia, Jeśli jest to możliwe, w trakcie koronorografii wykonuje się angioplastykę wieńcową. Polega ona na wprowadzeniu do tętnicy wieńcowej cewnika z balonikiem. Napompowany balonik udrożnia tętnicę w zablokowanym miejscu. Aby zmniejszyć ryzyko ponownego obkurczenia się naczynia, do światła tętnicy może zostać wprowadzony tzw. stent czyli mała metalowa rurka o siateczkowatych
ścianach.

Jeśli nie kwalifikujesz się do angioplastyki wieńcowej i mimo brania leków miewasz bóle wieńcowe (co grozi ponownym zawałem|, być może zostaniesz poddany leczeniu chirurgicznemu czyli tzw. by-passom (pomostowanie tętnic wieńcowych).

Nie obawiaj się. Zaufaj lekarzowi i innym specjalistom. Wszystkie ich poczynania działają na Twoją korzyść, chroniąc Cię przed powikłaniami zawału.

Terapia po zawale to nie tylko leki - żyj zdrowo!:

- nie pal papierosów
- dbaj o prawidłową masę ciała
- mierz swój obwód w pasie - wraz z jego wzrostem zwiększa się prawdopodobieństwo zachorowania (u kobiet >80 cm, u mężczyzn >94 cm)
- unikaj diety wysokotłuszczowej i wysokocholesterolowej
- kontroluj swoje ciśnienie tętnicze krwi
- unikaj stresów
- kontroluj poziom cukru i dbaj o jego prawidłowo wartości
- badaj poziom cholesterolu
- ogranicz spożywanie alkoholu
- bądź aktywny fizycznie.

Nie wolno Ci!

- wykonywać czynności związanych z napinaniem mięśni na bezdechu np. pchanie samochodu, przesuwanie szafy
- unosić na długo rąk do góry np. wieszając firanki lub malując sufit
- dźwigać ciężarów
- ciężko procować fizycznie

Stosowanie nowoczesnego leczenia i rehabilitacji pomoże Ci w powrocie do aktywnego życia.

Musisz!:

- brać regularnie leki przepisane przez lekarza
- dbać o swoją sprawność fizyczną
- znaleźć czas na odpoczynek w ciągu dnia.

Możesz w porozumieniu z lekarzem:
- po powrocie ze szpitala stopniowo włączyć się do prac domowych i czynności dnia codziennego
- wykonywać drobne czynności na działce
- stopniowo wrócić do pracy zawodowej (czasem konieczna jest zmiana stanowiska pracy)
- prowadzić samochód i podróżować samolotem
- powrócić do spokojnego życia seksualnego

Aktywność fizyczna:

- wpływa na poprawę funkcjonowania układu krążenia i układu oddechowego
- poprawia sprawność fizyczną
- pomaga utrzymać prawidłową masę ciała
- normalizuje ciśnienie krwi tętnicze,
- poprawia przemianę materii
- reguluje gospodarkę lipidową
- obniża poziom cukru
- odpręża psychicznie.

Polecane formy aktywności fizycznej:
- spacery (chodź stopniowo nawet do 5 km dziennie)
- szybkie marsze
- chodzenie po schodach
- gimnastyka dostosowana do Twoich możliwości
- jazda na rowerze
- pływanie (bez nurkowania)
- rekreacyjne uprawianie sportu
- rekreacyjnie traktowane zespołowe gry sportowe.

Ćwicz w dobrze przewietrzonym pomieszczeniu lub na świeżym powietrzu 3-5 razy w tygodniu po 30 minut lub codziennie 10-15 minut.

Przerwij ćwiczenia gdy:
- poczujesz się źle
- pojawi się ból wieńcowy, duszność, bóle lub zawroty głowy
- będziesz bardzo zmęczony
- Twoje serce będzie biło nieregularnie lub gwałtownie

Pamiętaj!

Uzyskaj pozwolenie swojego lekarza prowadzącego na rozpoczęcie ćwiczeń i uzgodnij z nim stopień i rodzaj aktywności.

Gimnastykując się, przeplataj poszczególne rodzaje ćwiczeń np. ćwiczenia dynamiczne z ćwiczeniami oddechowymi.
Zaczynaj gimnastykę od ćwiczeń łatwiejszych i mniej obciążających, przechodząc później do trudniejszych i bardziej intensywnych.
Kończ gimnastykę ćwiczeniami rozluźniającymi.
 

Przykładowe zestawy ćwiczeń:
 

I. ĆWICZENIA ODDECHOWE
(ilość powtórzeń: 4-6 razy)

1. Pozycja leżąca/siedząca/stojąca

- uniesienie barków w górę - wdech nosem
- opuszczenie barków - wydech ustami

2. Pozycja leżąca/siedząca/stojąca, ręce na brzuchu

- wdech nosem z uwypukleniem brzucha
- wydech ustami z wciągnięciem brzucha

3. Pozycja siedząca/stojąca

- wspięcie nóg na palce - wdech nosem
- opuszczenie pięt na podłoże - wydech ustami

4. Pozycja siedząca/stojąca

- ugięcie łokci - wdech nosem
- wyprostowanie - wydech ustami

5. Pozycja siedząca/stojąca

- dłonie oparte na biodrach odchylenie łokci w tył ze ściągnięciem łopatek - wdech nosem
- powrót do pozycji wyjściowej - wydech ustami

6. Pozycja siedząca

- delikatne, spokojne odchylenie głowy w tył
- wdech nosem wyprost głowy - wydech ustami

7. Pozycja siedząca

- sięgnięcie prawą ręką do lewego ucha - wdech nosem
- opuszczenie - wydech ustami

8. Pozycja siedząca

- uniesienie prostych rąk w górę - wdech nosem
- opuszczenie rąk - wydech ustami
 

II. ĆWICZENIA IZOMETRYCZNE MAŁYCH GRUP MIĘŚNIOWYCH
(ilość powtórzeń: 4 razy, napięcie mięśni ok. 3 sek., rozluźnienie ok. 3-4 sek.)

1. Pozycja leżąca/siedząca/stojąca

- zaciśnięcie dłoni - wdech nosem
- otwieranie dłoni - wydech ustami

2. Pozycja leżąca/siedząca/stojąca

- napięcie mięśni pośladków - wdech nosem
- rozluźnienie mięśni - wydech ustami

3. Pozycja leżąca

- napięcie mięśni uda prawego/lewego - wdech nosem
- rozluźnienie mięśni - wydech ustami

4. Pozycja leżąca

- wciśnięcie głowy w poduszkę wdech nosem
- rozluźnienie mięśni - wydech ustami

5. Pozycja leżąca

- wciśnięcie rąk w podłoże - wdech nosem
- rozluźnienie mięśni - wydech ustami
 

III. ĆWICZENIA DYNAMICZNE
(ilość powtórzeń: 6-8 razy)

1. Pozycja leżąca na plecach, nogi wyprostowane

- spokojne skręty głowy w prawo i w lewo

2. Pozycja leżąca na plecach, nogi wyprostowane

- zginanie nadgarstków i stóp - wdech nosem
- prostowanie - wydech ustami

3. Pozycja leżąca na plecach, nogi ugięte w kolanach

- prostowanie w górę nogi prawej/lewej
- opuszczenie nogi prawej/lewej

4. Pozycja leżąca na plecach, nogi wyprostowane

- zginanie nogi prawej/lewej w stawie kolanowym
- prostowanie nogi prawej/lewej w stawie kolanowym

5. Pozycja leżąca na plecach, nogi wyprostowane

- unoszenie nogi prawej/lewej w górę
- opuszczanie nogi prawej/lewej

6. Pozycja leżąca na plecach, nogi ugięte w kolanach

- unoszenie bioder w górę
- opuszczanie bioder

7. Pozycja siedząca, dłonie na barkach

- krążenie ramionami w przód/tył

8. Pozycja siedząca, ramiona w przód

- krążenia nadgarstkami na zewnątrz/do wewnątrz

9. Pozycja siedząca

- wyprost prawej/lewej nogi w kolanie
- powrót do pozycji wyjściowej

10. Pozycja siedząca

- nożyce pionowe
- nożyce poziome

11. Pozycja siedząca

- naprzemienne unoszenie kolan

12. Pozycja siedząca

- uniesienie prawej nogi i lewej ręki w górę
- opuszczenie
- uniesienie lewej nogi i prawej ręki w górę
- opuszczenie

13. Pozycja stojąca w rozkroku, dłonie oparte na biodrach

- krążenie biodrami

14. Pozycja stojąca, dłonie oparte o oparcie krzesła

- odstawienie prawej/lewej nogi w bok
- powrót do pozycji wyjściowej

15. Pozycja stojąca, dłonie oparte o oparcie krzesła

- odstawienie prawej/lewej nogi w tył
- powrót do pozycji wyjściowej

16. Pozycja stojąca w rozkroku, dłonie oparte o oparcie krzesła

- przenoszenie ciężaru ciała z nogi na nogę bez odrywania stóp od podłoża

17. Pozycja stojąca, dłonie oparte o oparcie krzesła

- krążenie prawą/lewą nogą wyprostowaną w stawie kolanowym

18. Pozycja stojąca, dłonie oparte o oparcie krzesła

- półprzysiady
 

IV. ĆWICZENIA Z PRZYBORAMI
(ilość powtórzeń: 6-8 razy)

1. Pozycja leżąca na plecach, w lewej/prawej dłoni mała poduszka

- przeniesienie ramion bokiem w górę
- przełożenie poduszki do przeciwnej dłoni
- opuszczenie ramion

2. Pozycja leżąca na plecach, w dłoniach mała poduszka

- przeniesienie ramion w przód
- przeniesienie ramion w prawo
- przeniesienie ramion w lewo
- opuszczenie ramion

3. Pozycja leżąca na plecach, nogi ugięte w kolanach, pomiędzy kolanami mała poduszka

- przeniesienie kolan w prawo/lewo bez odrywania stóp

4. Pozycja leżąca na plecach, nogi ugięte w kolanach, w dłoniach woreczek

- przekładanie woreczka pod prawym/lewym kolanem

5. Pozycja leżąca na plecach, nogi ugięte w kolanach, w dłoniach woreczek

- przekładanie woreczka pod biodrami

6. Pozycja siedząca, w dłoniach książka

- uniesienie ramion w górę - wdech nosem
- opuszczenie ramion - wydech ustami

7. Pozycja siedząca, ramiona w przód, w dłoniach książka

- zginanie i prostowanie nadgarstków

8. Pozycja siedząca, w prawej/lewej dłoni książka

- dotknięcie do prawej/lewej tylnej nogi krzesła

9. Pozycja siedząca, w dłoniach laska

- przesuwanie laski po udach w przód i w tył

10. Pozycja siedząca, w dłoniach laska

- unoszenie ramion nad głowę - wdech nosem
- opuszczanie ramion - wydech ustami

11. Pozycja siedząca, w prawej/lewej dłoni woreczek

- przekładanie woreczka raz pod prawym raz pod lewym kolanem
- przekładanie woreczka wokół brzucha z ręki do ręki
 

V. ĆWICZENIA GIBKOŚCIOWE
(ilość powtórzeń: od 6 do 8 razy)

1. Pozycja siedząca/stojąca, dłonie na biodrach

- skręt tułowia w prawo/lewo
- wyprost tułowia

2. Pozycja siedząca/stojąca, ramiona wzdłuż tułowia

- skłon tułowia w prawo/lewo
- wyprost tułowia

3. Pozycja siedząca, ramiona w przód

- opad tułowia w przód
- powrót do pozycji wyjściowej

4. Pozycja stojąca, dłonie na biodrach

- kręcenie biodrami w prawo i w lewo

5. Pozycja stojąca przy krześle, na odległość jednego kroku

- skrętoskłony w prawo/lewo z dotknięciem przeciwną ręką poręczy krzesła
 

VI. ĆWICZENIA ROZLUŹNIAJĄCE
(czas trwania: 20 sek.-1 min)

1. Pozycja leżąca na plecach

- spokojne oddychanie połączone z myśleniem o przyjemnych rzeczach

2. Pozycja leżąca na plecach

- odczucie ciężaru prawej, lewej nogi
- odczucie ciężaru całego ciała

3. Pozycja siedząca

- uniesienie ramion z jednoczesnym potrząsaniem - wdech nosem
- opuszczenie ramion z jednoczesnym potrząsaniem - wydech ustami

4. Pozycja stojąca, dłonie na oparciu krzesła
- potrząsanie lewą nogą
- potrząsanie prawą nogą

 

Opracowanie: n.k.f. E. Smolis-Bąk, dr n.k.f. B. Kazimierska
Konsultacja: Prof. dr hab. Hanna Szwed

Źródło: Program edukacyjny Polfy Warszawa S.A
 

◄  Google Translate  ||  Zmień wielkość tekstu na witrynie  ►

Facebook - Grupa Forum Marfan Polska