Rehabilitacja osób z Zespołem Marfana

Rehabilitacja osób z Zespołem Marfana

Chory na Zespół Marfana lub zespoły marfanopodobne, z racji częstej obecności wielu komplikacji ze strony układów kostno – mięśniowego, krążenia, narządu wzroku, stawów, jak i również układu oddechowego (za sprawą możliwych zniekształceń klatki piersiowej) dla trenera, nauczyciela wychowania fizycznego czy fizjoterapeuty może nastręczyć wielu trudności podczas planowania, realizacji oraz oceny wysiłku fizycznego.

Nie należy jednak rozumieć tego jako zakazu wykonywania jakichkolwiek ćwiczeń, ponieważ bezkontaktowe sporty o niskiej intensywności bardzo łatwo można adaptować do specyficznych potrzeb każdego pacjenta. Przykład: rzuty z miejsca lekką piłką do kosza są korzystniejsze, niż rozgrywanie pełnego meczu koszykówki, podobnie jak rekreacyjna jazda na rowerze z niską prędkością nie powoduje takich samych konsekwencji, jak udział w triathlonie.

Biorąc pod uwagę konsekwencje zdrowotne, szczególnie istotne dla osób cierpiących na zespół Marfana - ze względu na możliwe lub istniejące poszerzanie się aorty - jest to, aby utrzymać tętno na poziomie poniżej 110 uderzeń na minutę, a w przypadku przyjmowania leków z beta-blokerami, 100 uderzeń na minutę.

Najlepszym rozwiązaniem jest to, aby każdy z takich pacjentów posiadał własny pulsometr w formie zegarka na nadgarstku, łączący się bezprzewodowo z urządzeniem w formie pasa lub obręczy, umieszczonym dookoła klatki piersiowej. Jeśli nie jest to możliwe, należy mierzyć tętno raczej na tętnicy szyjnej, niż promieniowej. Nowoczesne urządzenia do fitness, lub inaczej, treningu aerobowego (tlenowego) typu orbitrek, rower stacjonarny lub bieżnia, mają umieszczone w uchwytach niewielkie płytki do kontrolowania tętna, jednak często zdarza się, że pokazują one z opóźnieniem niższy niż w rzeczywistości wynik, co może poważnie zagrozić zdrowiu, a nawet życiu osoby ćwiczącej.

Kilka rad, które sprawią, że wszystkie wysiłki fizyczne będą bezpieczne i właściwe

  • Najlepsze sporty, to takie, które należą do grupy bezkontaktowych, prowadzone w niskim tempie, szczególnie takie, gdzie zawsze można się zatrzymać, odpocząć, lub takie, gdzie nagłe zmiany kierunku i gwałtowne zatrzymania się są rzadkie, w celu uniknięcia komplikacji kardiologicznych oraz ewentualnych skręceń czy zwichnięć. Do grupy takich aktywności należą przykładowo: spacery lub nordic walking, jogging w niskim tempie, rekreacyjna jazda na rowerze na krótkich dystansach z niską prędkością (zawsze w kasku oraz ochraniaczach na łokcie i kolana) lub rekreacyjne pływanie. Poniżej przygotowana jest lista odpowiednich i bezpiecznych aktywności.
  • Wybierz taką aktywność, która sprawia przyjemność, oraz można realizować ją 3-4 razy w tygodniu po 20-30 min. Dzięki temu nasze mięśnie wzmacniają się skutecznie mimo wszystkich ograniczeń, ułatwiając nam wykonywanie codziennych czynności.
  • Mądrze planuj swój czas, jak i również pamiętaj, że możesz poprosić o pomoc w codziennych czynnościach. Nosząc przedmioty, lepiej jest podzielić je na lżejsze paczki, niż usiłować zabrać je wszystkie naraz; podnosząc cokolwiek lepiej jest najpierw przykucnąć, niż pochylić się do przodu. Podczas podnoszenia przedmiotów należy wykonać wydech. Nie należy również ciągnąć przedmiotów z dużą siłą.
  • Unikaj aktywności izometrycznych, tj. takich, gdzie mięśnie mają przez cały czas jedną długość, jak np. podnoszenie ciężarów, wspinaczka po stromiznach, jak i wykonywanie pompek czy podciągnięć. Bezpieczniejsze są wielokrotne powtórzenia ćwiczenia z niskim oporem i/lub bardzo niską wagą ciężarków, niż kilka powtórzeń z dużym obciążeniem.
  • Nie testuj swoich granic możliwości fizycznych. Znacznie lepiej jest uprawiać sport na 50-60% możliwości – jest to bezpieczniejsze rozwiązanie. Może to być szczególnie trudne dla dzieci, zmuszonych do testów sprawności podczas szkolnych zajęć wychowania fizycznego. Rodzice dzieci z zespołem Marfana powinni przekazać nauczycielowi wszystkie informacje na temat tej choroby, oraz przedstawić możliwe rozwiązania zindywidualizowania programu ćwiczeń dla swojego dziecka.
  • Unikaj aktywności, w czasie których gwałtownie zmienia się ciśnienie atmosferyczne, takich jak nurkowanie, czy loty jednostkami, w których nie ma jednakowego ciśnienia przez cały czas podróży (np. szybowcem) ze względu na możliwość pojawienia się samoistnej odmy opłucnowej. Podobnie jest w wypadku zadań, które wymagają kontrolowanego zatrzymywania oddechu – obciążają one w znaczny sposób aortę.
  • Sporty takie jak golf, gra w kręgle (z użyciem lekkich kul) czy łucznictwo są jedną z wielu alternatyw, które pozwalają na realizowanie się w sporcie.
  • Nie forsuj swojego organizmu. Jeśli czujesz, że nie jesteś w stanie wykonać ćwiczenia, lub łatwo się męczysz, szczególnie podczas zorganizowanych zajęć w grupie, zatrzymaj się i zgłoś trenerowi ten fakt. Jest to zdecydowanie bezpieczniejsze oraz rozsądne postępowanie.

Przykłady aktywności fizycznej

  • Sporty kontaktowe, niebezpieczne
    Koszyk ówka, boks, hokej na trawie, piłka nożna, hokej na lodzie, lacrosse, sztuki walki, jazda na nartach, baseball, futbol amerykański, zapasy, halterofilia
     
  • Sporty o wysokiej możliwości urazu, niebezpieczne
    Intensywna jazda na rowerze, gimnastyka sportowa/ artystyczna, jazda konna, jazda na łyżwach/rolkach, scjuash, siatkówka, gra w palanta, wspinaczka, tenis
     
  • Sporty bezkontaktowe, niebezpieczne
    Aerobik (intensywny), zumba, intensywny taniec nowoczesny, szybkie bieganie, podnoszenie ciężarów, rzuty piłką lekarską, trening z kettlebells
     
  • Sporty bezkontaktowe, możliwy uraz (do indywidualnego przeanalizowania i dostosowania)
    Aerobik o niskiej intensywności, badminton, rekreacyjna jazda na rowerze, jogging o niskiej intensywności, tenis stołowy, gra w kręgle lekkimi kulami
     
  • Sporty bezkontaktowe, bezpieczne
    Golf, łucznictwo, pływanie rekreacyjne w cieplejszej wodzie, nordic walking, joga (uwaga na pozycje odwrócone - głowa poniżej środka ciężkości ciała), rzuty piłką do kosza, tai chi, pilates (bez ćwiczeń wymagających zatrzymania oddechu), taniec np. Bollywood (o niskiej intensywności)

Wniosek

Dobrze dobrany wysiłek fizyczny do możliwości każdej osoby z cechami zespołu Marfana po uwzględnieniu konkretnych trudności oraz potrzeb może być bardzo pomocny w codziennym leczeniu, jako że nawet krótkie, ale efektywne i dobrze dobrane treningi doskonale wzmocnią mięśnie i tym samym ułatwią funkcjonowanie.

   Zmień wielkość tekstu na witrynie  |  Zmień kontrast wyświetlania witryny
Google Plus