Choroby układu krążenia

RESUSCYTACJA KRĄŻENIOWO-ODDECHOWA - ALGORYTMY POSTĘPOWANIA

Przedstawione poniżej algorytmy postępowania są przeznaczone dla laików tzn. osób nie mających na co dzień styczności z medycyną ratunkową. Algorytmy postępowania dla laików różnią się trochę od algorytmów stosowanych przez wykwalifikowanych ratowników.

Resuscytacje  krążeniowo - oddechową prowadzi się według schematu określanego jako ABC:
A - Airway - udrożnienie górnych dróg oddechowych
B - Breathing - oddychanie
C - Circulation - krążenie

1.Punkt A - Airway - drogi oddechowe - składa się z następujących etapów:

- Sprawdzenie przytomności - ratownik chwyta poszkodowanego za oba barki, delikatnie nimi potrząsa i zadaje proste pytania np.:Co się stało? W przypadku gdy nie ma żadnej reakcji poszkodowany uznany jest za nieprzytomnego;
- Wezwanie pomocy - ang.call first - osoba która stwierdziła, że poszkodowany jest nieprzytomny wzywa pomoc. Numer pogotowia ratunkowego to 999 lub dzwoniąc z telefonu komórkowego numer ratownictwa : 112,
- Położenie osoby nieprzytomnej na plecach
- Udrożnienie dróg oddechowych - u osoby nieprzytomnej, położonej na plecach dochodzi do zamknięcia górnych dróg oddechowych przez opadające silą ciężkości język i nagłośnię.
- W celu udrożnienia dróg oddechowych u nieprzytomnego pacjenta stosuje się poniżej wymienione rękoczyny :
odgięcie głowy nieprzytomnego do tylu z równoczesnym uniesieniem żuchwy - wykonać ten rękoczyn. Osoba niosąca pomoc klęka za głową poszkodowanego. Jedną ręką odchyla czoło lezącego do tylu , a palcami wskazującym i środkowym drugiej reki unosi brodę leżącego do góry. Rękoczyn ten powoduje uniesienie języka i nagłośni,czyli otwarcia dróg oddechowych.
- Wysuniecie żuchwy ku przodowi z jednoczesnym jej uniesieniem , bez odginania głowy do tylu. Rękoczyn ten jest stosowany w podejrzeniach urazu rdzenia , kiedy nie wolno odchylać głowy do tylu.

2. Punkt B - Breathing (oddychanie)

- Sprawdzenie obecności oddechu - osoba ratująca sprawdza oddech dopiero po udrożnieniu dróg oddechowych. Ratownik pochyla swoją głowę nad twarzą poszkodowanego,kierując wzrok na klatkę piersiową i jednocześnie stara się usłyszeć szmer oddechowy,obserwuje ruch klatki piersiowej podczas oddychania,może tez wyczuć ruch powietrza na swoim policzku;
W przypadku braku oddechu wykonaj 2 wdechy. Każdy wdech powinien trwać ok. 1,5-2 sekund. Siła wdmuchnięcia powinna być niezbyt silna jednak na tyle duża by spowodować uniesienie klatki piersiowej.

Metody wentylacji:
- metoda usta-usta - osoba ratująca obejmuje swoimi ustami usta poszkodowanego, jednocześnie palcami zaciska nozdrza co zapobiega dodatkowej ucieczce gazów. Po wykonaniu wdechu ratownika zwalnia ucisk nosa i otwiera usta poszkodowanego aby nastąpił wydech;
- metoda usta-nos - jeśli niemożliwa jest wentylacja przez usta (np.szczękościsk, uraz tej okolicy), to alternatywą jest wentylacja poszkodowanego przez  nos. W tej sytuacji ratownik wdmuchuje powietrze przez nos, jednocześnie zamyka usta poszkodowanego.
Po wykonaniu każdego wdechu, ratownik musi spoglądać na klatkę piersiową poszkodowanego, kontrolując jej ruchy. W czasie wdechu kątem oka obserwuje unoszenie się klatki piersiowej , a podczas wydechu głowę zwraca w kierunku klatki obserwują jej opadanie.

3.Punkt C - Circulation - krążenie/tętno -

W sytuacji gdy resuscytacja prowadzona jest przez laika wówczas nie sprawdza on tętna tylko oznaki krążenia. Spowodowane jest to faktem,ze są to czynności trudne do wykonania dla osoby niewprawnej. Z tego względu standardy ILCOR dla tych osób - laików zmieniły punkt C - sprawdzenie tętna na sprawdzenie oznak krążenia. Laik pochyla się jak przy sprawdzaniu oddechu i obserwuje, czy są obecne ruchy oddechowe klatki piersiowej, czy poszkodowany połyka, czy poszkodowany porusza kończynami, a także obserwuje zabarwienie skóry. Ta czynność określona jest jako ocena oznak krążenia. Pozostałe postępowanie w punkcie C nie różni się od opisanego poniżej.
Jeśli poszkodowany nie ma tętna centralnego (brak krążenia krwi) należy rozpocząć zewnętrzny masaż serca.
Masaż serca prowadzi się w dolnej połowie mostka. Ratownik kładzie dwa palce (wskazujący i środkowy) na luku żebrowym poszkodowanego i przesuwa je, aż do kąta żebrowego (miejsca połączenia obu obu luków żebrowych, tak ze jeden znajduje się nad wyrostkiem mieczykowatym, a drugi na rękojeści mostka.
Tuz powyżej palców , ratownik przykłada rękę częścią dłoniową nadgarstka i nad nią drugą rękę. Zewnętrzny masaż serca należy prowadzić tylko przez przyłożenie części dłoniowej nadgarstka tak,aby miejsce przylegania na mostku było jak najmniejsze ( w myśl zasady: przy tej samej sile, im mniejsza powierzchnia przylegania, tym większy efekt). Dla ułatwienia masażu serca - ręką leżąca od góry poprzez splecenie palców z dolną , powinna odciągając je ku górze (aby nie przylegały do klatki piersiowej).

Pamiętaj o przestrzeganiu poniższych zasad :

- osoba nieprzytomna leży na wznak na twardym podłożu;
- osoba niosąca pomoc znajduje się w odpowiedniej pozycji - klęka z boku poszkodowanego. Podczas wykonywania uciśnięć pamiętać należy aby ręce były wyprostowane w stawach łokciowych. Dla większej skuteczności uciśnięć mostka wspomaga je swoim ciężarem ciała, tzn. pochyla się nad poszkodowanym, w taki sposób, żeby jego górna cześć tułowia znajdowała się nad klatką osoby nieprzytomnej.
Zalecana głębokość uciśnięć mostka to 4,5 - 5,5 cm. Częstość uciśnięć (szybkość) masażu zewnętrznego serca dorosłego to 100/min.
Niezależnie od ilości ratowników prowadzących resuscytacje dorosłego,po 2 pierwszych wdechach wykonuje się 15 uciśnięć mostka. Co określane jest jednym cyklem. W ciągu jednominutowej resuscytacji należy wykonać 4 cykle. Od momentu rozpoczęcia resuscytacji, ponownie oddech i tętno sprawdza się po 1 minucie, czyli po 4 cyklach, a następnie co 5 minut.

Nadciśnienie tętnicze (Nadciśnienie, wysokie ciśnienie) - Hypertonia arterialis - Co to jest?

Jest to choroba układu krążenia polegająca na stałym lub okresowym podwyższeniu ciśnienia tętniczego krwi powyżej wartości prawidłowych  tj.: 140/90 mmHg. Chorują najczęściej osoby po 50 roku życia, zwłaszcza osoby otyłe, prowadzące siedzący tryb życia. Duży wpływ na wystąpienie nadciśnienia tętniczego ma także palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, częste sytuacje stresowe oraz predyspozycja wrodzona tzn. występowanie choroby u członków rodziny (rodzice, rodzeństwo).

- Objawy :
Podstawowym objawem jest podwyższenie się ciśnienia tętniczego krwi skurczowego (górnego) powyżej 140 mmHg lub/i rozkurczowego (dolnego) powyżej 90 mmHg. Podwyższenie ciśnienia może występować stale lub okresowo (potocznie zwane jest ciśnieniem skaczącym). Choroba może przez wiele lat rozwijać się skrycie, nie dając żadnych dolegliwości. Dlatego tez należy okresowo badać sobie ciśnienie tętnicze!
Pierwszymi objawami mogą być źle samopoczucie, osłabienie, uporczywe bóle głowy (zwłaszcza w jej tylnej części) oraz krwawienia z nosa. W miarę upływu lat dochodzi do uszkodzenia różnych narządów co prowadzi do powikłań nadciśnienia (patrz następstwa).

- Następstwa :
Wieloletnie nadciśnienie tętnicze (5-15 lat) prowadzi do powikłań w postaci: zawalu serca, udaru mózgu (wylew), uszkodzenia nerek i wzroku. Choroba ta może prowadzić do znacznego upośledzenia sprawności i może wiązać się z utratą pracy, koniecznością ograniczenia swojej aktywności. Może tez doprowadzić do przedwczesnej śmierci, najczęściej w wyniku zawalu serca lub udaru mózgu. W wielu przypadkach można jednak temu zapobiec, wcześnie rozpoznając chorobę i podejmując właściwe leczenie i zdrowy styl życia!

- Badania :
. Regularne pomiary ciśnienia - optymalnie 2-3 razy w tygodniu. Pomiar należy wykonywać rano, w południe i wieczorem, a wyniki zapisywać w zeszycie, aby lekarz mógł dobrać właściwe dawki leków. Patrz rodzaje aparatów do pomiaru ciśnienia.
. Gdy nie stwierdza się nieprawidłowych wartości ciśnienia, a istnieje podejrzenie choroby, można założyć aparat do całodobowego pomiaru ciśnienia tętniczego - tzw. "hol ter ciśnieniowy".
. U każdej osoby z nadciśnieniem tętniczym należy wykonywać zwykle badanie EKG.
. Okresowo powinno się wykonywać badanie ECHO, aby ocenić czy serce nie uległo przerośnięciu. 
. Raz do roku należy przeprowadzić badanie dna oka, aby ocenić uszkodzenie siatkówki
spowodowane nadciśnieniem.
. Okresowo powinno się wykonywać badania funkcji nerek: poziom kreatyniny, elektrolitów, badanie moczu oraz mikroalbuminurie.
. W każdym przypadku powinno się również okresowo badać poziom cukru, cholesterolu i innych tłuszczy.

- Leczenie :
Najważniejsza jest zmiana stylu życia! należy prawidłowo się odżywiać, o ile to możliwe, utrzymywać wagę ciała w prawidłowych granicach, a osoby otyłe powinny podjąć odchudzanie.
Bezwzględnie należy zaprzestać palenia papierosów czy fajki. Dotyczy to również
członków rodziny! Należy zaprzestać nadużywania alkoholu i stosować dietę z ograniczeniem zawartości soli kuchennej. Należy leczyć współistniejące choroby takie jak: cukrzyca, podwyższony cholesterol i inne. Pod kontrolą lekarza należy dostosować rodzaj i intensywność wysiłku fizycznego. Bardzo ważna jest stała kontrola ciśnienia oraz stały nadzór lekarski nad leczeniem. Przepisane leki należy przyjmować ciągle, nawet jeśli ciśnienie tętnicze jest prawidłowe, gdyż ich zadaniem jest nie dopuszczać do gwałtownych, bardzo niebezpiecznych skoków ciśnienia.

Leki najczyściej używane w leczeniu tej choroby to:

. ACE-inhibitory - leki pierwszego wyboru.
. Antagoniści wapnia - leki pierwszego wyboru.
. Leki moczopędne - tanie, ale trochę kłopotliwe.
. Beta-blokery - u niektórych chorych leki pierwszego wyboru.
. Alfa-blokery - wskazane w niektórych
przypadkach.
. Inne - indywidualnie dostosowane dla potrzeb chorego.
Nadciśnienie tętnicze jest chorobą przewlekłą, leczoną do końca życia. W niektórych przypadkach, kiedy istnieje usuwalna przyczyna nadciśnienia (nadczynność tarczycy, choroby nerek i inne),po jej usunięciu istnieje możliwość trwałego jego wyleczenia.

Co robić gdy...

. lekarz rozpozna chorobę? Należy przestrzegać jego zaleceń! Warto zaopatrzyć się w aparat do mierzenia ciśnienia.
. wystąpi gwałtowny skok ciśnienia? Należy przerwać wykonywaną czynność; usiąść lub położyć się w dobrze wentylowanym pomieszczeniu (otworzyć okno).Jeśli lekarz zapisał lek ,,awaryjny" np. nitroglicerynę w celu zbicia ciśnienia, należy go zażyć. Jeżeli ciśnienie nie spadnie w ciągu 30 minut i pojawią się niepokojące objawy (silny ból w klatce piersiowej, silny ból głowy, zaburzenia neurologiczne takie jak: mrowienie, niedowład lub paraliż, zaburzenia mowy lub widzenia), należy natychmiast wezwać pogotowie.
. wystąpi spadek ciśnienia? ,,Niskie ciśnienie" jest inne dla każdego chorego. Niepokojące jest wówczas, gdy chory je odczuwa jako uczucie słabości, senności i ma mroczki przed oczyma. Może dojść do zasłabnięcia i utraty przytomności. Jeśli wystąpi duży spadek ciśnienia (np. 90/70 mmHg) połączony z wyżej wymienionymi objawami, to nie wolno zażywać kolejnych tabletek na nadciśnienie. Należy się położyć się i wypić kawę. Potem należy skontaktować się z lekarzem w celu dostosowania dawek leków. Jeżeli objawy są bardzo nasilone, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub wezwać pogotowie.
. pomimo leczenia nie następuje poprawa ciśnienia? Należy skontaktować się z lekarzem kardiologiem specjalizującym się w leczeniu opornego nadciśnienia tętniczego.
. leki są za drogie? Warto poprosić lekarza, żeby zapisał tańsze odpowiedniki. Istnieje bardzo duży wybór leków, a lekarz kierując się dobrem pacjenta zapisuje jak najlepsze lekarstwa, które są jednak droższe od starszych poprzedników.
. chcemy wyjechać na wycieczkę, wczasy? Należy zapytać lekarza, czy nie jest to zbyt ryzykowne. Na pewno trzeba zaopatrzyć się w zapas leków. Należy tez sprawdzić czy istnieje możliwość otrzymania pomocy lekarskiej w miejscu, do którego się udajemy. Warto mieć przy sobie telefon komórkowy.
O co pytać lekarza?
. O okresową kontrole domowego aparatu do pomiaru ciśnienia z aparatem rtęciowym. Aparaty zegarkowe i elektroniczne mogą z czasem rozregulować się co można stwierdzić przy takiej kontroli.
. O stan zaawansowania choroby. W razie powikłań ze strony serca, oczu czy nerek, należy prosić o skierowanie do właściwego specjalisty.
. O rodzaj i intensywność bezpiecznego wysiłku. Warto wiedzieć jak duży wysiłek fizyczny można wykonać w miarę bezpiecznie.
. O ewentualne badania dodatkowe: dno oka, ECHO.
. O ewentualne działania uboczne przepisywanych leków. Każdy lek może wywoływać różne uboczne działania. Należy poinformować lekarza o wszystkich swoich chorobach i dolegliwościach choćby wydawały się bez związku z chorobą. Przyjmowane leki mogą pogorszyć te stany.
. O poziom cholesterolu, cukru. Są to czynniki ryzyka wymagające leczenia w razie podwyższonych wartości.
. O dietę. Bardzo ważne jest prawidłowe odżywianie się w celu utrzymania prawidłowych wartości poziomu cholesterolu, cukru.
. O ewentualne leczenie uzależnienia od nikotyny. Dostępne są obecnie leki wspomagające rzucanie palenia.

Walka z nałogiem papierosowym. Palenie tytoniu, walka z nałogiem.

Palenie tytoniu to jeden z najbardziej niebezpiecznych i rozpowszechnionych nałogów. Obecnie szacuje się, ze rocznie na świecie umiera z powodu palenia tytoniu około 2 miliony ludzi. Eksperci oceniają, ze liczba ta ma wzrosnąć do 10 milionów w roku 2020. W dymie tytoniowym oprócz nikotyny znajduje się około 4 tysięcy szkodliwych substancji chemicznych, które z każdym wdechem dostają się do płuc, a następnie do krwi. Wszystkie te substancje przyczyniają się do powstawania raka, chorób układu krążenia, płuc oraz są przyczyną wielu innych schorzeń.
Liczne badania naukowe pokazały, ze palenie tytoniu zwiększa o 25-40% ryzyko śmierci z powodu chorób układu krążenia, o 30-40% z powodu nowotworów złośliwych (rak), 70% z powodu chorób płuc. Nikotyna ma równie silne dziamanie uzależniające i to ona głównie jest przyczyną trudności rzucenia nałogu - jest po prostu narkotykiem! Dopiero po 48 godzinach od  wypalenia ostatniego papierosa organizm usuwa resztki nikotyny. Korzystne efekty rzucenia palenia widoczne są dopiero po dłuższym czasie.
Poprawa kondycji fizycznej widoczna jest po upływie kilku tygodni do kilku miesięcy. Ustąpienie kaszlu i poprawa oddychania następuje po upływie kilku miesięcy do roku. Dopiero po około 10-15 latach od rzucenia palenia, ryzyko zachorowania zmniejsza się na tyle, ze jest podobne jak u osób nie palących.

- Bierne palenie

Często zapomina się o tym, ze osoby przebywające z palaczami w tym samym pomieszczeniu wdychają dym tytoniowy i stają się tzw. biernymi palaczami. Tym samym narażone są na choroby związane z paleniem tytoniu podobnie jak zatruwający ich palacze.

- Walka z nałogiem

Rzucenie nałogu nie jest łatwe. Przekonuje się o tym, aż 70 % palących, którzy, jak wykazują statystyki, chcą rzucić palenie. Prawie polowa z nich próbowała, ale tylko 2-3% palaczy osiąga sukces w walce z nałogiem. Powodem tych trudności jest bardzo silne uzależnienie psychiczne (przyzwyczajenie do czynności palenia), równie silne uzależnienie fizyczne (przyzwyczajenie organizmu do nikotyny), a także silna presja kolegów - palaczy ("no co, nie zapalisz ze mną?"). Najbardziej nieprzyjemny jest tzw. głód nikotynowy (bardzo silna chęć zapalenia papierosa), który pojawia się najczęściej juz po 24 godzinach od ostatniego papierosa, nasila się znacznie po 48 godzinach, zaczyna słabnąc po 3-4 tygodniach i może utrzymywać się przez wiele miesięcy. Inne częste objawy zespołu odstawienia od nikotyny to: niepokój, irytacja, stany lekowe, zaburzenia snu, pogorszenie nastroju, zmęczenie, trudności z koncentracją, zwiększony apetyt, który może doprowadzić do przytycia. Niewiele osób ma na tyle silną wole, by skutecznie rzucić nałóg. Dlatego bardzo ważna jest fachowa rada  specjalisty, wsparcie rodziny i przyjaciół. Często i to nie wystarcza, gdyż objawy odstawienia od nikotyny mogą być wyjątkowo dokuczliwe. W takich przypadkach stosuje się obecnie tzw. zastępczą terapie nikotynową. Polega ona na podawaniu niewielkich dawek nikotyny (w różnych postaciach) celem złagodzenia objawów związanych z rzucaniem nałogu. Istnieją także inne leki, które znoszą te objawy - warto o nie zapytać lekarza.

- Skutki palenia tytoniu

Palacze częściej zapadają na liczne choroby i umierają przedwcześnie z ich powodu. Choroby występujące częściej u ludzi palących:
. choroba niedokrwienia serca (zawal serca, dusznica bolesna) i inne choroby układu krążenia,
. rak płuca, oskrzeli, krtani, języka, wargi, pęcherza moczowego i inne,
. poronienia, wady wrodzone u dzieci, których matki paliły, będąc w ciąży,
. udar mózgu,
. choroby układu oddechowego takie jak przewlekłe zapalenie oskrzeli, rozedma płuc.
Choroby te prowadzą często do inwalidztwa i przedwczesnego wycofania się z życia zawodowego i towarzyskiego.

"Dekalog" dla rzucających palenie

1. Po pierwsze: należy dostrzec swoje uzależnienie i zrozumieć, jak bardzo szkodzi się sobie i innym.
2. Po drugie: nawet niewielka liczba wypalanych dziennie papierosów to tez uzależnienie.
3. Po trzecie: potrzebna jest motywacja, a więc chęć poprawy stanu zdrowia, zwiększenia aktywności życiowej, zadbania o przyszłość dzieci itp.
4. Po czwarte: rzucenie palenia przyniesie "czysty zysk". Nie tylko nie trzeba będzie kupować papierosów, ale może nie trzeba będzie leczyć skutków palenia. No i mieszkanie nie będzie wymagać tak częstego malowania.
5. Po piąte: teraz można udać się do lekarza specjalisty, który pomoże osiągnąć sukces.
6. Po szóste: warto skorzystać z pomocy klubów, organizacji pomagających w walce z nałogiem. Wydrukowano wiele broszur i książek z cennymi wskazówkami. Warto po nie sięgnąć.
7. Po siódme: nie każdy potrafi rzucić palenie od razu. Najlepiej robić to stopniowo, zmniejszając liczbę wypalanych papierosów.
8. Po ósme: pamiętaj, ze twój palący kolega to wróg twoich starań! Naucz się mówić NIE w taki sposób, by nie zrażać tym przyjaciół, a jednak dobitnie.
9. Po dziewiąte: CIERPLIWOŚCI! Odzwyczajanie się od nałogu jest bardzo mozolnym procesem. Często palacze po początkowym sukcesie wracają do nałogu. Nie należy się zniechęcać, trzeba próbować dalej.
10. Po dziesiąte: osiągniecie zamierzonego sukcesu to nie wszystko! Aby zdrowo żyć, należy jeszcze stosować dietę i właściwy wysiłek fizyczny.

- Gdzie szukać pomocy?

. Bezpłatna Infolinia "Zawsze Bez Nikotyny" - 0 800 300 600 czynna od 9:00 do 21:00 siedem dni w tygodniu.
. Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym ,,PPP" czyli Przestań Palić Papierosy.
. Specjaliści dyżurują we wtorki od 14:00 do 18:00 pod numerem telefonu (022) 643 92 863.

ZAPAMIETAJ !
"Twoje życie w twoich rekach". Lekarze wykonają zabieg, przepiszą leki i doradzą, ale tylko od współpracy chorego zależy powodzenie leczenia. Jeśli nie zaprzestanie on palenia papierosów, nadużywania alkoholu, nie zastosuje właściwej diety, nie podejmie odchudzania, nie będzie przyjmował właściwych leków i będzie opuszczał wizyty kontrolne, to prawdopodobnie efekty leczenia będą kiepskie!

Ostry zespól wieńcowy - Zawal serca, "atak serca" Infarctus cordis - Co to jest?

Jest to choroba spowodowana długotrwałym niedokrwieniem mięśnia sercowego, w wyniku którego jego cześć obumiera. Chorują najczęściej osoby po 40 roku życia, zwłaszcza mężczyźni, choć po 65 roku życia kobiety chorują równie często. Ryzyko zachorowania jest wielokrotnie większe u osób z tzw. czynnikami ryzyka, do których zaliczamy: palenie papierosów, nadciśnienie tętnicze, cukrzyce, podwyższony cholesterol, występowanie choroby u członków rodziny (rodzice, rodzeństwo).

- Objawy :

Zawal serca występuje u osób z dławicą piersiową  (angina pectoris, dusznica bolesna), może także być jej pierwszym objawem u ludzi dotąd zdrowych. W rzadkich przypadkach jest wywoływany przez inną przyczynę. Choroba objawia się przede wszystkim bardzo silnymi, długotrwałymi (z reguły ponad 20 min.) bólami w klatce piersiowej w spoczynku. Wystąpienie zawalu często jest sprowokowane dużym wysiłkiem fizycznym (podnoszenie ciężarów, szybkie chodzenie, wchodzenie po schodach itp.) lub sytuacją stresową. Bóle te z reguły nie ustępują po zaprzestaniu wysiłku lub zażyciu nitrogliceryny. Mają one charakter tępy, rozpierający, rozrywający, ściskający, duszący, rwący, palący. Zlokalizowane są za mostkiem lub po lewej stronie klatki piersiowej (rzadko z prawej). Bóle te mogą promieniować (rozchodzić się) do lewego barku, ramienia, łokcia czy dłoni, do szyi, gardła, szczeki lub pleców. W niektórych przypadkach dolegliwości mają charakter nietypowy i trudno je rozpoznać - zwłaszcza przy zawale dolnej ściany serca, w którym często jedynymi dolegliwościami są: ból brzucha, nudności, wymioty, złe samopoczucie. Zamiast bólu można również odczuwać duszność ("skrócenie oddechu") i uczucie ciężaru na klatce piersiowej. Zawałowi często towarzyszy znaczne osłabienie, które może prowadzić do zasłabnięcia i utraty przytomności. Często chorzy odczuwają silny lek i są "zlani" zimnym potem. Ciśnienie tętnicze krwi może być normalne, niskie lub wysokie. tętno z reguły jest przyśpieszone, może być jednak zwolnione. UWAGA! Jeżeli bóle są długotrwale, silne, pojawiają się w spoczynku (bez wysiłku) i w nocy, to jest to bardzo niepokojący sygnał zagrożenia zawalem serca. Dolegliwości takich nie wolno lekceważyć! Może się zdarzyć, ze niespodziewanie dowiecie się Państwo, ze przebyliście zawal serca! Jak to możliwe? Otóż, różni ludzie różnie reagują na ból (zwłaszcza osoby z cukrzycą mogą go odczuwać znacznie słabiej) co powoduje, ze przy słabiej nasilonych dolegliwościach (często spowodowanych "małym" zawalem) nie szukają pomocy lekarskiej.

- Następstwa :

Jest to bardzo poważna choroba prowadząca do śmierci w około 40-50% przypadków (około 20% przed przybyciem do szpitala, około 20% w szpitalu). Choroba ta może prowadzić do znacznego upośledzenia sprawności i może wiązać się z utratą pracy bądź koniecznością ograniczenia swojej aktywności. W wielu przypadkach można jednak temu zapobiec, wcześnie rozpoznając chorobę i podejmując właściwe leczenie i zdrowy styl życia!

- Badania :

1. Lekarz pogotowia u osoby z podejrzeniem zawalu serca, czyli u każdej osoby z bólami w klatce piersiowej, powinien wykonać:
. badanie EKG, o ile taki aparat znajduje się w wyposażeniu karetki (w Polsce niewiele karetek pogotowia posiada taki aparat!),
. pomiar ciśnienia tętniczego,
. pomiar tętna.
2. W izbie przyjęć u każdej osoby z bólami w klatce piersiowej należy wykonać:
. badanie EKG,
. pomiar ciśnienia tętniczego,
. pomiar tętna,
. badania krwi - tzw. "enzymy" - w zależności od dostępności w szpitalu: CPK, CKMB, Troponina I lub T
3. Na oddziale u osoby z rozpoznanym zawałem serca należy wykonać:
. serie badan EKG,
. badania krwi - tzw. "enzymy",
. częsty pomiar ciśnienia krwi i tętna,
. codzienne osłuchiwanie serca i płuc,
. badanie ECHO i RTG klatki piersiowej- wykonuje się w kolejnych dniach leczenia,
. test wysiłkowy - u większości chorych przed wypisaniem do domu,
. pilną koronarografie i ewentualne leczenie
zabiegowe - w szczególnie ciężkich przypadkach,
. inne badania - w wyjątkowych sytuacjach.
UWAGA! Szeroko reklamowana wektorokardiografia jest zdaniem kardiologów badaniem zupełnie bezużytecznym w diagnostyce tej choroby!
4. Po wypisie ze szpitala konieczna jest stała kontrola kardiologiczna. Okresowo należy wykonywać:
. badanie EKG,
. pomiar ciśnienia tętniczego krwi,
. kontrole poziomu cukru i cholesterolu we krwi,
. badanie ECHO serca, a w niektórych przypadkach
test wysiłkowy,
. inne badania w szczególnych przypadkach. U większości chorych po zawale serca należy rozważyć konieczność wykonania koronarografii.

- Leczenie :
Najważniejsza jest jak najszybsza hospitalizacja (tzw. złota godzina), o ile to możliwe w ośrodku kardiologicznym wyposażonym w pracownie inwazyjną tzn. mającym możliwość wykonania koronarografii i leczenia zabiegowego. Należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe i poinformować o rodzaju dolegliwości, o podejrzeniu zawału, a także o poprzednich chorobach serca. Ma to szczególne znaczenie, jeśli dana osoba jest juz po zawale. Przewożenie chorego własnym samochodem jest bardzo ryzykowne, choć czasami jest jedyną szansą na dowiezienie go na czas do szpitala. Decyzje taką  podejmuje się jednak na własną odpowiedzialność!

1. Przed przyjazdem pogotowia

U osób nieprzytomnych zachodzi podejrzenie zatrzymania akcji serca. Może to stwierdzić osoba przeszkolona, która powinna rozpocząć reanimacje. W przypadku osób przytomnych należy podjąć następujące działania:
. ułożyć chorego w pozycji lezącej (jeśli duszność jest silna lepsza będzie pozycja siedząca),
. otworzyć okno, aby zwiększyć ilość tlenu,
. podać "dużą tabletkę" aspiryny (326 mg) - jeśli chory wcześniej jej nie zażył (UWAGA! Nie podawać w przypadku uczulenia na aspirynę i u chorych z astmą oskrzelową),
. podać nitroglicerynę pod język, jeśli skurczowe ciśnienie tętnicze krwi jest większe
niż 90mmHg, . nic nie jeść i nie pic,
. przygotować wszystkie dokumenty dotyczące stanu zdrowia chorego: stare EKG, karty
informacyjne ze szpitala, wyniki badan oraz przygotować najbardziej niezbędne rzeczy w razie zatrzymania w szpitalu (piżama, szczoteczka do zębów itp.).

2. Po przyjeździe pogotowia Osobie z podejrzeniem zawalu serca należy:

. podać "dużą tabletkę" aspiryny (326 mg), jeśli chory wcześniej jej nie zażył (UWAGA! Nie podawać w przypadku uczulenia na aspirynę i u chorych z astmą oskrzelową),
. podać nitroglicerynę pod język, jeśli skurczowe ciśnienie tętnicze krwi jest większe
niż 90mmHg,
. założyć wenflon (plastikową igle) do żyły,
. w razie silnych bólów podać dożylnie silny lek przeciwbólowy,
. podłączyć tlen do oddychania - w ciężkich przypadkach.
W szczególnych sytuacjach stosuje się również inne leki i działania. UWAGA! Wszystkie leki powinny być podawane doustnie lub dożylnie!
Podanie leków drogą domięśniową zafałszuje późniejsze wyniki "enzymów" - patrz badania!
Chory powinien być zaniesiony do karetki na noszach (lub na krześle - w przypadku wąskich klatek schodowych)!

3. W izbie przyjęć  Każdego chorego z rozpoznaniem zawalu serca lub dławicy piersiowej niestabilnej (potocznie stan przedzawałowy, przedzawał) należy natychmiast przyjąć do szpitala. Jeszcze w izbie przyjęć należy podjąć następujące działania:

. podać "dużą tabletkę" aspiryny (326 mg), jeśli chory jej wcześniej nie otrzymał (UWAGA! Nie podawać w przypadku uczulenia na aspirynę),
. podać nitroglicerynę pod język, jeśli skurczowe ciśnienie tętnicze jest większe niż 90mmHg,
. założyć wenflon (plastikową igłą) do żyły,
. podać dożylnie silny lek przeciwbólowy,
. podłączyć tlen do oddychania - w ciężkich przypadkach.
W niektórych ośrodkach juz w izbie przyjęć podaje się leki "zawałowe" - patrz punkt 4.
Transport chorego na oddział powinien odbywać się na wózku lub łóżku.

4. Na oddziale

. bezwzględne leżenie w łóżku powinno trwać średnio od 3 do 5 dni; potem następuje rehabilitacja,
. o ile wcześniej nie podano i nie ma przeciwwskazań, należy koniecznie podać aspirynę w dawce 326mg,
. jeśli chory trafił wcześnie tzn. w ciągu 6-12 godzin od początku bólu i nie ma przeciwwskazań, podaje się dożylnie leki trombolityczne tzn. takie, które rozpuszczają skrzepy w tętnicach wieńcowych (jest to najczęstsza przyczyna zawalu serca),
. o ile nie ma przeciwwskazań, należy podawać heparynę podskórnie lub dożylnie,
. w większości przypadków stosuje się nitroglicerynę dożylnie,
. w razie potrzeby zaleca się tlen do oddychania oraz leki przeciwbólowe,
. jeśli nie ma przeciwwskazań podaje się beta-blokery,
. od 3 doby stosuje się ACE-inhibitory, o ile nie ma przeciwwskazań,
. jeśli jest to konieczne, podaje się również inne leki. Leczenie dożylne prowadzi się od 24 h do kilku dni, zależnie od stanu chorego. W niektórych, cięższych przypadkach wskazane jest natychmiastowe leczenie zabiegowe.

5. Po wypisie ze szpitala

Najważniejsza jest zmiana stylu życia! Należy prawidłowo się odżywiać i, o ile to możliwe, utrzymywać wagę ciała w prawidłowych granicach. Bezwzględnie należy zaprzestać palenia papierosów czy fajki. Dotyczy to również członków rodziny pacjenta! Należy leczyć współistniejące choroby: cukrzyce, nadciśnienie tętnicze, podwyższony cholesterol i inne. Pod kontrolą lekarza należy ustalić rodzaj i intensywność wysiłku fizycznego. Leki najczęściej używane w leczeniu po zawale to:
. Aspiryna, która powinna być stosowana w malej dawce u każdego chorego, o ile nie ma
przeciwwskazań.
. Nitrogliceryna w tabletkach lub aerozolu (spray). Powinien posiadać ją każdy człowiek po zawale. Może ona uratować życie, a na pewno pomoże radzić sobie z bólami!
. Nitraty stosowane są w celu zapobiegania bólom u większości chorych.
. Beta-blokery powinny być zażywane przez każdego chorego, o ile nie ma przeciwwskazań.
. Statyny (leki obniżające cholesterol i nie tylko) powinny być stosowane u każdego pacjenta, o ile nie ma przeciwwskazań.
. ACE-inhibitory powinny być przyjmowane przez każdego chorego z poważniejszym uszkodzeniem serca, jeśli nie występują przeciwwskazania.
. Inne leki dostosowuje się indywidualnie dla każdego chorego.
Leczenie zabiegowe:
. Angioplastyka (potocznie zwana balonikowaniem),
. "By-passy",
. Przeszczep serca,
. Laseroterapia.
Co robić gdy...
. podejrzewa się świeży zawal serca?
Należy przerwać wykonywaną czynność, a następnie usiąść lub położyć się w dobrze wentylowanym pomieszczeniu (otworzyć okno). Jeśli nie ma przeciwwskazań (zapytaj lekarza, przeczytaj ulotkę) należy zażyć nitroglicerynę lub jej odpowiednik. Koniecznie należy połknąć aspirynę.
Jeśli ból nie ustąpi w ciągu 15 minut odpoczynku (a pierwszy ból w życiu w ciągu 5 minut), należy wezwać pogotowie (patrz punkt 1. Przed przyjazdem pogotowia).

6. Po wyjściu ze szpitala ponownie pojawiają się bóle?

Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem i zapytać czy nie widzi wskazań do koronarografii.
. bóle pojawiają się po leczeniu zabiegowym?
Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem, gdyz istnieje podejrzenie ponownego zwężenia tętnicy wieńcowej.
. pojawia się duszność, łatwe meczenie, obrzęki?
Należy natychmiast skontaktować się z lekarzem. Są to najprawdopodobniej objawy niewydolności krążenia wymagające leczenia.
. leki są za drogie?
Warto poprosić lekarza, żeby zapisał tańsze ich odpowiedniki. Istnieje bardzo duży wybór leków, a lekarz kierując się dobrem pacjenta zapisuje jak najlepsze lekarstwa, które są jednak droższe od swych poprzedników.
. chcemy wyjechać na wycieczkę, wczasy?
Należy zapytać lekarza czy nie jest to zbyt ryzykowne. Na pewno trzeba zaopatrzyć się wzapas leków. Warto sprawdzić czy istnieje możliwość otrzymania pomocy lekarskiej w miejscu, do którego się udajemy. Dobrze jest mieć przy sobie telefon komórkowy.
O co pytać lekarza?
. O stan zaawansowania choroby.
Warto wiedzieć jak duży wysiłek fizyczny można wykonać w miarę bezpiecznie.
. O leczenie sanatoryjne.
Każdy człowiek po zawale serca ma prawo do leczenia sanatoryjnego.
. O ewentualne badania dodatkowe takie jak: test wysiłkowy, koronarografia.
. O możliwość leczenia zabiegowego.
Jest to najskuteczniejsza metoda poprawiająca sprawność chorego oraz zapobiegająca ponownemu wystąpieniu zawału serca.
. O ewentualne działania uboczne przepisywanych leków.
Każdy lek może wywoływać różne uboczne działania. Należy poinformować lekarza o wszystkich swoich chorobach i dolegliwościach choćby wydawały się bez związku z chorobą serca. Przyjmowane leki mogą mieć zły wpływ na te stany.
. O poziom cholesterolu, cukru, ciśnienie tętnicze krwi. Są to czynniki ryzyka wymagające leczenia w razie podwyższonych wartości.
. O dietą.
Bardzo ważne jest prawidłowe odżywianie się w celu utrzymania prawidłowych wartości poziomu cholesterolu, cukru oraz ciśnienia tętniczego krwi.
. O ewentualne leczenie uzależnienia od nikotyny. Istnieją obecnie leki wspomagające rzucanie palenia. UWAGA! Mężczyźni zażywający Viagrę powinni o tym powiedzieć lekarzowi. Jest to bardzo ważne, gdyż nitrogliceryna i nitraty przyjmowane łącznie z Viagrą mogą spowodować powielania.

Co trzeba wiedzieć?

. Jest to choroba przewlekła. Pacjent wymaga stałej kontroli i leczenia. Nie wolno zaprzestawać przyjmowania leków, gdy samopoczucie się poprawia.
. Dawki, rodzaj i ilość leków często się zmieniają. Zmiany te są niezbędne w celu uzyskania jak najlepszego stanu zdrowia pacjenta.
. Nie należy rezygnować z wysiłku fizycznego. Jest on bardzo pożądany, ale jego rodzaj i
intensywność należy ustalić z lekarzem.
. Chorzy z niewydolnością serca muszą ograniczyć ilość wypijanych płynów oraz używania soli kuchennej. Należy o to zapytać lekarza.
. Dostępnych jest obecnie bardzo wiele leków. Każdy ma prawo prosić lekarza o zapisanie tańszych lub droższych specyfików.
. Apteki mają obowiązek (choć rzadko go wypełniają) informować o tańszych odpowiednikach oraz wydać je zamiennie na żądanie. Wiele leków jest produkowanych przez licznych producentów krajowych i zagranicznych, a ceny różnią się często znacznie.
. Apteki narzucają różne marze! Warto sprawdzić cenę  leków w kilku aptekach przed wykupieniem recept.
. Obecnie szczepienie przeciwko WZW B (żółtaczka zakaźna) przed zabiegami nie jest finansowane przez kasy chorych. Warto się jednak szczepić na własny koszt, nawet jeśli się nie choruje. Daje to zabezpieczenie w przypadku niespodziewanego zabiegu bądź badania inwazyjnego. Nie trzeba wtedy czekać wymaganych sześciu tygodni na skuteczność szczepienia.

   Zmień wielkość tekstu na witrynie  |  Zmień kontrast wyświetlania witryny
Google Plus